De Noodzaak tot Vernieuwing in de Zorgsector

Jesse Lana, Oprichter van De Vernieuwing

Inleiding

De zorgsector in Nederland bevindt zich in een zorgwekkende situatie. Personeelstekorten, oplopende wachtlijsten en stijgende zorgkosten leiden tot een steeds groter aantal mensen dat tussen wal en schip valt. De kloof tussen het beleid en de praktijk breidt zich uit, waardoor de meest kwetsbare groepen niet de hulp krijgen die ze hard nodig hebben. Deze problematiek ervaren wij dagelijks bij De Vernieuwing. Vernieuwing is voor ons geen luxe, maar een absolute noodzaak.

1. Een Zorgsysteem dat Tekortschiet

De Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) waarschuwt al langer dat de vraag naar zorg blijft stijgen, terwijl de capaciteit van zorgverleners niet gelijke tred houdt. Dit zorgt voor wachttijden die oplopen tot maanden, of zelfs jaren. In december 2023 stond meer dan de helft van de zorgvragers langer dan de Treeknorm op een wachtlijst (NZa, 2024a, 2024b). Dit zijn geen abstracte cijfers, maar echte mensen, met echte problemen. Mensen die gedwongen worden te wachten op noodzakelijke zorg.

Wij zien de gevolgen hiervan in de praktijk. Cliënten die feitelijk zorg nodig hebben, maar nergens terechtkunnen omdat er geen passende woonruimte met de benodigde zorg beschikbaar is. Een jongvolwassen moeder met twee kinderen die niet in aanmerking komt voor maatschappelijke opvang omdat zij als "zelfredzaam" wordt bestempeld en daardoor vastloopt in een systeem dat haar niet verder helpt. Een alleenstaande vader met een zorgbehoevend kind, die bij zijn moeder moet blijven wonen omdat hij geen woonruimte kan krijgen, terwijl hij geen recht heeft op zelfstandige woonruimte.

2. Zorg die Niet Toegankelijk is, is Geen Zorg

Zorg is een recht, maar steeds meer mensen kunnen daar niet daadwerkelijk aanspraak op maken. Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS, 2023) toont aan dat een groeiend aantal mensen problemen ervaart bij het verkrijgen van de zorg die zij nodig hebben. Het rapport Christenen in Nederland van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP, 2018) laat zien dat de sociale vangnetten steeds verder afnemen, terwijl de afhankelijkheid van formele zorg toeneemt.

3. Een Nieuw Zorgmodel: Van Systeem naar Mens

Het huidige zorgmodel werkt niet meer. Het systeem is gericht op beheersing en controle, maar niet op het oplossen van de daadwerkelijke problemen waarmee mensen dagelijks worden geconfronteerd. In het rapport Toekomstgerichte Vernieuwing in Zorg en Welzijn stelt het Verwey-Jonker Instituut dat de zorg verschuift van een focus op ziekte en aandoeningen naar een model waarin veerkracht, eigen regie en functioneren van de zorgvrager centraal staan (Verwey-Jonker Instituut, 2016).

• Kleinschalige woonvoorzieningen: Zorg en sociale integratie samenbrengen.
• Snellere doorstroom: Intensieve samenwerking met gemeenten en woningcorporaties.
• Herstelzorg: Een veilige omgeving waar mensen kunnen herstellen.

4. De Oplossing ligt in Vernieuwing

Het Integraal Zorgakkoord stelt dat de zorgsector zonder structurele innovaties onhoudbaar zal worden (Rijksoverheid, 2023). Maar zoals bij elke verandering, vraagt dit om moed en duidelijke keuzes. De Vernieuwing kiest ervoor om zorg anders te organiseren, omdat wij geloven dat iedereen recht heeft op een plek waar zij niet alleen gehoord en gezien worden, maar ook daadwerkelijk geholpen kunnen worden.

5. Conclusie

De vraag is niet of er verandering nodig is, maar of we bereid zijn om die verandering vandaag al te realiseren.

Referenties

• CBS. (2023). Religieuze betrokkenheid in Nederland. Centraal Bureau voor de Statistiek.
• NZa. (2024a). Stand van de zorg 2024. Nederlandse Zorgautoriteit.
• NZa. (2024b). Wachttijden ggz blijven hoog: Mensen wachten in bijna alle regio’s en voor alle diagnoses te lang. Nederlandse Zorgautoriteit.
• Rijksoverheid. (2023). Integraal Zorgakkoord: Samen werken aan gezonde zorg. Rijksoverheid.
• SCP. (2018). Christenen in Nederland. Sociaal en Cultureel Planbureau.
• Verwey-Jonker Instituut. (2016). Toekomstgerichte vernieuwing in zorg en welzijn. Zorginstituut Nederland.